Kısa özet
Ölen kişinin banka hesabından para çekmenin tek bir cezası yoktur. Vefat eden kişiye ait banka kartının yetkisiz kullanılması ve bu yolla yarar sağlanması, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 245/1. maddesi kapsamında 3 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adlî para cezası gerektirebilir. Kart kullanılmadan yapılan bir havale veya şubede gerçekleştirilen işlem aynı maddeye otomatik olarak girmez. İşlemin yöntemi, kimin zarar gördüğü ve geçerli yetki bulunup bulunmadığı ceza değerlendirmesini değiştirir. Çekilen paranın iadesi ise ayrıca ele alınır.
Ölen Kişinin Kartıyla ATM’den Para Çekmek Suç mu?
TCK m. 245/1, başkasına ait banka veya kredi kartını rıza dışında kullanarak ya da kullandırarak kendisine veya başkasına yarar sağlamayı düzenler. Kartın elde bulunması, şifrenin bilinmesi veya bankanın henüz hesabı kısıtlamamış olması, işlem yetkisi vermez. Vefat eden kişinin sağlığında kartını belirli işler için vermiş olması da ölümden sonra kartı kullanmayı kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez.
| İşlem | Hukuken neye bakılır? |
|---|---|
| Ölen kişinin kartıyla ATM’den nakit çekim | Kartın rıza dışında kullanılıp kullanılmadığı ve işlemden yarar sağlanıp sağlanmadığı. TCK m. 245/1 gündeme gelebilir. |
| Kart kullanılmadan internet veya mobil bankacılıktan transfer | İşlemin nasıl yapıldığına göre başka bir suç tipi, örneğin bilişim sistemi kullanılarak hırsızlık (TCK m. 142/2-e) değerlendirilebilir. |
| Şubede eski vekâletnameyle işlem | Vekâletin ölümden sonra devam edip etmediği ve bankaya hangi bilgi veya belgelerin sunulduğu incelenir. |
| Mirasçılık belgesiyle usulüne uygun banka ödemesi | Ödeme, yetkili kişilere banka prosedürleri ve miras hükümleri çerçevesinde yapılıyorsa yetkisiz kart kullanımıyla aynı şey değildir. |
Kart kullanımının belirleyici olduğu ayrım, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14 Ocak 2026 tarihli kararında da görülür. Mirasla ilgili olmayan bu ATM olayında Kurul, başkasının kartı rıza dışında kullanılarak yarar sağlandığı için genel hırsızlık hükmü yerine kartın kötüye kullanılması hükmünü esas aldı. Kart kullanılmadan internet üzerinden yapılan yetkisiz havaleye ilişkin bir başka Yargıtay kararında ise TCK m. 142/2-e kapsamında değerlendirme yapıldı. Bu kararlar, aynı hesaptan para çıkmış olsa bile işlem yönteminin neden önemli olduğunu gösterir.
Mirasçı, “Kendi Payımı Çektim” Diyebilir mi?
Ölüm anındaki banka alacağı, kural olarak terekeye girer. Türk Medeni Kanunu’nun 599 ve 640. maddeleri uyarınca birden fazla mirasçı varsa, paylaşmaya kadar mirasçılar tereke hakları üzerinde kural olarak birlikte tasarruf eder. Veraset ilamında bir oran yazması, o orana karşılık gelen tutarı ölen kişinin kartıyla çekme yetkisi vermez.
Örneğin üç mirasçıdan birinin ölümden sonra hesaptan para çekmesi ve “Miras payım çektiğim tutardan daha yüksek” demesi, işlemi tek başına hukuka uygun kılmaz. Önce paranın terekeye ait olup olmadığı ve işlemin hangi yetkiye dayandığı belirlenir. Tek mirasçı varsa da ölen kişinin kartını kullanmak yerine bankanın resmi miras işlemleri izlenmelidir. Müşterek hesapta ise sağ kalan hesap sahibinin bankayla sözleşmeden doğan işlem yetkisi ile paranın ne kadarının terekeye ait olduğu ayrı konulardır. Pay ve ortak karar bakımından miras paylaşımı rehberi yol gösterir.
Eş, Çocuk veya Kardeş Para Çekerse Ceza Verilir mi?
TCK m. 245/4, yalnızca m. 245/1’deki suç yönünden belirli yakınlar zararına işlenen fiillerde ceza verilmemesini öngörür. Kapsamda haklarında ayrılık kararı bulunmayan eşler, üstsoy ve altsoy, bu derecedeki kayın hısımları, evlat edinen ve evlatlık ile aynı konutta birlikte yaşayan kardeşler bulunur.
Buradaki soru yalnızca “Kart kime aitti?” değil, “İşlem kimin zararına yapıldı?” sorusudur. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin E. 2020/9914, K. 2022/19442 sayılı kararında ölümden sonra kartla yapılan çekimler yönünden mirasçıların konumu dikkate alınmıştır. Bu nedenle kişinin ölenin eşi veya çocuğu olması tek başına cezasızlık sağlamaz; zarar gören kişiyle arasındaki ilişki ve dosyanın özellikleri değerlendirilir. Ceza verilmemesi de parayı alıkoyma hakkı doğurmaz.
Cenaze Masrafı veya Eski Vekâletname Sonucu Değiştirir mi?
Cenaze giderinin belgelenmesi, harcamanın amacını ve tereke hesabına nasıl yansıtılacağını açıklamaya yardımcı olabilir. Ancak cenaze masrafı, ölenin kartını kullanmak için genel bir izin değildir. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin E. 2021/18228, K. 2024/1690 sayılı kararında beraat, olayın kendi koşullarında suç kastının bulunmadığı değerlendirmesine dayanır. Bu sonuç her cenaze gideri için genellenemez.
Türk Borçlar Kanunu m. 513 uyarınca vekâlet sözleşmesi ölümle kural olarak sona erer; sözleşmenin içeriği, işin niteliği ve kanuni istisnalar ayrıca değerlendirilir. Ölümden önce düzenlenmiş bir vekâletnameyi kendiliğinden geçerli sayarak işlem yapmak yerine bankaya ölüm bilgisini iletip yetkiyi teyit etmek gerekir.
Para Geri Verilirse Ceza veya İade Sorumluluğu Biter mi?
Paranın geri verilmesi, ceza dosyasını kendiliğinden kapatmaz. TCK m. 245/5 uyarınca, m. 245/1 kapsamındaki fiillerde etkin pişmanlık uygulanabilir. TCK m. 168’deki koşullar gerçekleşirse, kovuşturma başlamadan önce zararın giderilmesiyle cezanın üçte ikisine kadar; kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce giderilmesiyle yarısına kadar indirim yapılabilir. Zarar kısmen giderilmişse mağdurun rızası da aranır. İndirim oranı otomatik değildir. Ayrıntılar için etkin pişmanlık şartları ve indirim oranlarına bakılabilir.
Hukuk bakımından, çekilen tutarın terekeye iadesi veya miras payına ilişkin alacak talebi olayın özelliklerine göre ayrıca gündeme gelebilir. Talebin terekenin tamamı adına mı, yoksa kişisel bir alacak olarak mı ileri sürüldüğü, davayı kimin ve nasıl açabileceğini etkiler. Ceza soruşturması tek başına paranın tahsilini sağlamaz. Ayrıca tereke parasını kendine mal etme ya da olağan yönetim sınırlarını aşan işlemler, TMK m. 610 kapsamında mirası reddetme hakkını etkileyebilir.
Hesaptan İzinsiz Para Çekildiğini Fark Eden Mirasçı Ne Yapmalı?
- Bankaya yazılı bildirim yapın. Ölüm bilgisini iletin, şüpheli işlemi tarih ve tutarıyla belirtin ve gerekli güvenlik tedbirlerinin değerlendirilmesini isteyin.
- Hesap dökümü ve kayıtları talep edin. Mirasçılık belgesiyle ölüm tarihi bakiyesini ve ilgili dönemin hesap hareketlerini yazılı isteyin. İşlem fişi, mesajlar ve varsa gider belgelerini saklayın. Bankanın doğrudan paylaşamayacağı görüntü veya işlem kayıtları için yetkili merciden kayıtların korunması ve getirtilmesi istenebilir.
- Ceza ve iade yollarını ayrı değerlendirin. Suç şüphesi varsa savcılığa veya kolluğa başvurulabilir. Hesaplar ve tutarlar belirsizse terekenin tespiti kayıtların toplanmasına yardımcı olabilir; bu başvuru tek başına bir tahsil yolu değildir.
Sık Sorulan Sorular
Banka henüz hesabı bloke etmediyse işlem yapılabilir mi?
Bloke bulunmaması teknik olarak işlemin gerçekleşebilmesiyle ilgilidir; hukuki yetki sağlamaz. Ölen kişinin kartını kullanmadan bankaya resmi miras işlemleri için başvurun.
Ölümden sonra hesaba yatan emekli aylığı miras parası mıdır?
Yalnızca hesaba yatmış olması, tutarın mirasçılara ait olduğunu göstermez. Ölümden önce hak edilmiş alacak ile ölümden sonraki döneme ilişkin yersiz ödeme ayrılmalıdır. Ödemenin hangi döneme ait olduğu ve iade gerekip gerekmediği ilgili kurumdan teyit edilmelidir.
Şikâyetten vazgeçilirse dosya kapanır mı?
TCK m. 245/1’deki suç kural olarak şikâyete bağlı değildir. Bu nedenle vazgeçme tek başına dosyayı kapatmaz. İşlem başka bir suç tipi kapsamında değerlendirilirse başvuru ve süre kuralları değişebilir.
Diyarbakır’da avukatlık çalışmalarını sürdüren Berivan Solmaz, özellikle ceza hukuku ve aile hukuku alanlarında çalışmaktadır. Hukuki konulardaki makaleleri genel bilgilendirme amacıyla yayımlanır.
Yazar profilini inceleyin