İfadeye Çağrıldım, Nelere Dikkat Etmeliyim?

Karakoldan veya savcılıktan gelen çağrı tek başına gözaltı, dava veya mahkûmiyet anlamına gelmez. Bazen bir olay hakkında tanık olarak bilginize başvurulur, bazen mağdur veya şikâyetçi sıfatıyla beyanınız alınır. Bir isnat size yöneltiliyorsa şüpheli hakları gündeme gelir. İlk görüşmede yapacağınız en yararlı şey, çağrının gerçekliğini ve sıfatınızı netleştirip elinizdeki belge ve tarihleri bir araya getirmektir.

Karakoldan veya Savcılıktan İfadeye Çağrıldım, Ne Yapmalıyım?

İfade alma, ceza muhakemesinde şüphelinin soruşturma konusu suçla ilgili olarak kolluk veya Cumhuriyet savcısı tarafından dinlenmesidir. Hâkim veya mahkeme önünde şüpheli ya da sanığın dinlenmesine ise sorgu denir. Günlük dilde tanığın ya da mağdurun beyanı için de “ifade” denir; ancak bu kişilerin hak ve yükümlülükleri şüphelininkiyle aynı değildir.

Çağrıyı öğrendiğinizde şu sırayla ilerleyin:

1. Birimi doğrulayın. Sizi arayan kişinin söylediği birimin numarasını kurumun resmî sitesinden bağımsız olarak bulun. Gelen aramadaki numarayı tek başına güvenilir saymayın.
2. Sıfatınızı ve işlemi sorun. Şüpheli, tanık, mağdur ya da şikâyetçi olarak mı dinleneceğinizi; varsa paylaşılabilen dosya numarasını ve çağrının konusunu öğrenin.
3. Adres, tarih ve saati netleştirin. Yazılı davetiye geldiyse üzerindeki bilgileri esas alın. Katılamayacaksanız birime gecikmeden ulaşın, mazeretinizi belgeleyin ve yeni tarihin kabul edilip edilmediğini teyit edin.
4. Hazırlığınızı yapın. Kimliğinizi ve çağrı belgesini yanınıza alın. Olayın tarih sırasını çıkarın, ilgili belgeleri değiştirmeden saklayın. Şüpheliyseniz veya sıfatınız belirsizse ifade öncesinde bir avukatla görüşmeyi değerlendirin.

Telefonla İfadeye Çağrılma Geçerli mi?

Polis veya jandarma uygulamada işlem gününü bildirmek ya da sizi davet etmek için telefonla ulaşabilir. Telefonla ulaşılması, CMK m.145’teki usulüne uygun davetiye ile aynı değildir. Bu madde, çağrılma nedeninin ve gelinmemesi hâlinde zorla getirme uyarısının davetiyede gösterilmesini öngörür.

Tanıklar bakımından CMK m.43, telefon ve benzeri araçlarla çağrıya ayrıca imkân tanır; ancak çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar bu tür çağrılara uygulanmaz. Bu ayrım, doğrulanmış telefon davetini yok saymanız gerektiği anlamına gelmez. İlgili birimi arayıp hangi işlemin planlandığını ve yazılı çağrı olup olmadığını sorun.

Arayan kişi dosyayı kapatma karşılığı para, banka şifresi veya tek kullanımlık kod isterse paylaşmayın. Görüşmeyi sonlandırın ve birime kendi bulduğunuz resmî kanaldan ulaşın. Aynı şekilde, arayanın gönderdiği bir bağlantıya kişisel bilgilerinizi girmeyin.

İfadeye Gitmezsem Ne Olur?

Usulüne uygun çağrıya rağmen gelinmemesi hâlinde zorla getirme kararı verilebilir. Bu, her gelmeyen kişi hakkında otomatik tutuklama kararı çıkacağı anlamına gelmez. CMK m.146, şüpheli ve sanık açısından zorla getirme koşullarını düzenler; çağrıya rağmen gelmeyen tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi için de ayrı hüküm içerir. Kanunda çağrı beklenmeden tedbir uygulanabilecek başka durumlar da bulunduğundan, dosyada ayrıca bir karar olup olmadığı önemlidir.

Çağrıya uymak ile isnat hakkında konuşmak farklıdır. Şüpheli olarak bildirilen yerde hazır bulunmanız, suçlamaya ilişkin sorulara cevap vermenizi zorunlu kılmaz. Buna karşılık “susma hakkımı kullanacağım” düşüncesi, davetiyeyi görmezden gelmek için gerekçe değildir.

Hastalık, şehir dışında bulunma veya başka bir engel varsa çağrıyı yapan birime erken ulaşın. Talebinizi ve varsa belgelerinizi iletin. Başka tarihte veya başka şehirde işlem yapılması mümkün olup olmadığına ilgili makam karar verir; talep göndermiş olmak tek başına çağrıyı ertelemez.

İfade Verirken Hangi Haklara Sahipsiniz?

CMK m.147 uyarınca önce kimliğiniz tespit edilir ve size yüklenen suç anlatılır. Kimliğe ilişkin sorulara doğru cevap verme yükümlülüğü, suçlamaya ilişkin açıklama yapmama hakkından ayrıdır. Soru veya isnat anlaşılmıyorsa açıklanmasını isteyin. Türkçeyi yeterli düzeyde konuşamıyorsanız tercüman ihtiyacınızı baştan bildirin.

Avukat İsteyebilir ve Susma Hakkınızı Kullanabilirsiniz

Şüpheli, kendi seçeceği müdafiyle görüşebilir ve avukatının ifade sırasında hazır bulunmasını isteyebilir. Müdafi seçecek durumda değilseniz ve yardım talep ediyorsanız barodan müdafi görevlendirilmesi mümkündür. CMK m.150’deki zorunlu müdafilik hâllerinde ise müdafi yoksa istem aranmadan görevlendirme yapılır. Çocuklar ile kendini savunamayacak derecede engelli kişiler ve kanunun belirlediği ağırlıktaki suçlara ilişkin dosyalar bu kapsamda değerlendirilir.

İsnat hakkında açıklama yapmamayı tercih edebilirsiniz. Avukatla görüşmeden beyanda bulunmak istemediğinizi bildirmeniz mümkündür. Susma hakkının kullanılması tek başına suçun kabulü değildir. Beyan vermeyi seçerseniz duyduklarınızı gördüklerinizden ayırın; hatırlamadığınız bir saati ya da tarihi kesinmiş gibi söylemeyin.

Lehinize Olan Delillerin Toplanmasını İsteyebilirsiniz

Olayı aydınlatabilecek somut bir delil varsa neyi gösterebileceğini belirtin. Örneğin kamera kaydının hangi adres ve tarih aralığına ait olduğunu ya da bir belgenin hangi kurumda bulunabileceğini açıklayın. Elinizde mesajlaşma varsa konuşmanın bağlamını ve mevcut asıl kayıtları koruyun. Bir ekran görüntüsünün her durumda tek başına yeterli olacağı varsayılmamalıdır; WhatsApp yazışmalarının delil niteliği elde ediliş biçimi ve dosyadaki diğer bilgilerle birlikte değerlendirilir.

Şüphelinin beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. CMK m.148 uyarınca tehdit, cebir, aldatma ve kanuna aykırı vaat gibi yöntemler kullanılamaz. Müdafi hazır bulunmadan kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde şüpheli ya da sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Bu kural, bütün avukatsız beyanların veya savcılık ifadelerinin kendiliğinden geçersiz olduğu anlamına gelmez.

İfade Tutanağını İmzalamadan Önce Kontrol Edin

Tutanakta sıfatınızın, hazır bulunan kişilerin, hakların hatırlatılmasının ve beyanınızın doğru gösterildiğinden emin olun. Özellikle bir cümlenin anlamını değiştiren eksik kelimelere, tarih ve saat hatalarına bakın. Düzeltme veya ekleme gerekiyorsa imzadan önce tutanağa geçirilmesini isteyin.

Okumadığınız, boş bırakılmış ya da beyanınızı doğru yansıtmayan bir metni imzalamayın. İmzadan kaçınırsanız bunun nedeni tutanağa yazılır. Tutanak örneğini isteyin; örneğe erişimin usulü dosyadaki sıfatınıza ve uygulanabilir inceleme kurallarına göre değerlendirilebilir.

Karakolda veya Savcılıkta İfade Verdikten Sonra Ne Olur?

Karakolda alınan ifade soruşturma dosyasına girer; soruşturmayı Cumhuriyet savcısı yürütür. Savcı başka deliller toplayabilir, yeni bir kişinin dinlenmesini isteyebilir veya ihtiyaç varsa şüphelinin yeniden ifadesini alabilir. Aynı olayla ilgili şüphelinin yeniden ifadesinin alınması gerekiyorsa CMK m.148/5 uyarınca bu işlemi Cumhuriyet savcısı yapar. Bu kural, farklı bir olay ya da farklı sıfatla yapılan her çağrıyı kapsamaz.

Soruşturma sonunda yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenebilir. İddianamenin mahkemece kabulüyle kamu davası açılır. Kamu davası açmaya yeterli şüphe oluşmazsa veya kovuşturma olanağı yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilebilir. Dosyanın niteliğine göre uzlaştırma gibi farklı usuller de gündeme gelebilir. İfade verildikten kaç gün sonra dava açılacağına ilişkin herkes için geçerli bir süre yoktur.

İfade almak için çağrılmak gözaltı veya tutuklama değildir. Gözaltı, adli kontrol ve tutuklama ayrı şartlara bağlı işlemlerdir; tutuklama kararı kolluk tarafından verilmez. Daha önce bu tür tedbirlere maruz kaldıysanız haksız tutuklama ve gözaltı nedeniyle tazminat koşulları, ifade çağrısından ayrı değerlendirilir.

Sık Sorulan Sorular

İfadeye Çağrılma e-Devlet’te Görünür mü?

Her telefon daveti veya soruşturma işlemi e-Devlet ya da UYAP Vatandaş Portalı ekranında görünmeyebilir. Ekranda kayıt bulamamanız çağrının sahte olduğunu veya dosya bulunmadığını tek başına göstermez. Çağrıyı yapan birimle resmî kanaldan iletişime geçin; size ulaşmış bir davetiye ya da tebligat varsa onun bilgilerini ayrıca kontrol edin.

Karakolda İfade Vermek Sicile İşler mi?

İfadeye çağrılmak veya ifade vermek tek başına adli sicil kaydı oluşturmaz. Soruşturma dosyasındaki kayıt ile adli sicil kaydı farklıdır. Adli sicile hangi kararların işlendiği 5352 sayılı Kanun’a göre belirlenir. Bu ayrımı adli sicil ve arşiv kaydı rehberinde daha ayrıntılı inceleyebilirsiniz.

Karakolda Verilen İfade Sonradan Değiştirilebilir mi?

Yanlış veya eksik yazılmış bir hususu sonradan açıklamak ya da yeni delil sunmak mümkündür; ancak ilk tutanak kendiliğinden dosyadan silinmez. Hangi cümlenin neden düzeltilmesi gerektiğini ve varsa destekleyici kaydı açıkça belirtin. Şüphelinin aynı olay hakkında yeniden dinlenmesi gerekiyorsa savcının yetkisi ile yazılı açıklama sunma imkânı birbirinden farklıdır.

İfade Vermek Kaç Saat Sürer?

İfade işleminin herkes için sabit bir süresi yoktur. Bekleme, avukatın hazır bulunması, tercüman ihtiyacı, dosyanın kapsamı ve tutanağın okunması süreyi etkileyebilir. Size verilen randevu saati işlemin bitiş saati değildir. Yakalama veya gözaltı varsa bu tedbirlerin kanuni süreleri, sıradan bir ifade işleminin süresiyle karıştırılmamalıdır.

İki veya Üç Kez İfadeye Çağrılmak Ne Anlama Gelir?

Çağrı sayısı tek başına dosyanın sonucuna ilişkin bir işaret değildir. Yeni bir olay, farklı bir dosya, sıfat değişikliği veya açıklığa kavuşturulması gereken bir husus söz konusu olabilir. Yeni çağrının hangi dosyaya ve hangi işleme ait olduğunu sorun. Aynı olayla ilgili yeniden şüpheli ifadesi alınacaksa CMK m.148/5’teki savcı yetkisini göz önünde bulundurun.

Adli Büro veya Siber Suçlar Birimi Neden Çağırır?

Birimin adı, suçlamanın size yöneltildiğini göstermez. Bir şikâyet, tanık bilgisi veya dijital kayıt hakkında beyanınıza başvurulabilir. Arayan birimin kimliğini doğrulayıp hangi sıfatla dinleneceğinizi öğrenin. Elinizde ilgili mesajlar veya belgeler varsa bunları değiştirmeden saklayın; doğrulanmamış aramalarda hesap bilgisi veya şifre vermeyin.

Bu yazı genel bilgilendirme içindir. Çağrının sonuçları ve kullanılabilecek haklar, dosyanın aşamasına, çağrının usulüne ve kişinin sıfatına göre değerlendirilir.

Yazar

Av. Berivan Solmaz

Diyarbakır’da avukatlık çalışmalarını sürdüren Berivan Solmaz, özellikle ceza hukuku ve aile hukuku alanlarında çalışmaktadır. Hukuki konulardaki makaleleri genel bilgilendirme amacıyla yayımlanır.

Yazar profilini inceleyin