Kısa özet
Hayır. Ortak evden ayrılan eş sırf evden çıktığı için boşanmada kusurlu sayılmaz. Mahkeme ayrılığın nedenini, diğer eşin davranışlarını, ortak konuta dönüşün mümkün olup olmadığını ve dosyadaki delilleri birlikte değerlendirir. Şiddet veya ciddi tehdit nedeniyle güvenli bir yere giden eş ile haklı neden olmadan ortak yaşamı bırakan eş aynı durumda değildir. Üstelik eşini evden ayrılmaya zorlayan veya haklı sebep olmaksızın dönüşünü engelleyen kişi, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 164. maddesi bakımından terk eden eş sayılabilir.
Evi Terk Etmek Hangi Durumlarda Kusur Sayılır?
Kusur değerlendirmesinde ilk soru “Evden kim çıktı?” değil, “Ortak yaşam neden kesildi?” sorusudur. Haklı bir neden bulunmadan ortak konuttan ayrılmak, ortak yaşama dönmemekte ısrar etmek veya tekrar eden ayrılıklarla evlilik yükümlülüklerini aksatmak, dosyanın bütünü içinde kusur olarak değerlendirilebilir. Ancak ayrılığın tek başına varlığı, kişinin mutlaka ağır kusurlu olduğunu göstermez.
| Durum | Kusur değerlendirmesinde neye bakılır? |
|---|---|
| Eş, şiddet veya ciddi tehdit nedeniyle ayrıldı | Ayrılığın güvenliği koruma amacı taşıyıp taşımadığı ve tehlikenin devam edip etmediği incelenir. |
| Eşlerden biri diğerini evden çıkardı veya dönüşünü engelledi | Ortak konuttan fiziksel olarak ayrılmayan eş de TMK m.164 anlamında terk eden taraf sayılabilir. |
| Eş, iş veya tedavi nedeniyle geçici olarak başka yerde kaldı | Ayrılığın amacı, süresi ve tarafların ortak hayatı sürdürme iradesi önemlidir. |
| Eş, haklı neden olmadan ortak yaşamı bıraktı | Bu davranış kusur sayılabilir; özel terk davası için ayrıca süre ve ihtar şartları aranır. |
TMK m.197’ye göre ortak yaşam kişinin kişiliğini, ekonomik güvenliğini veya ailenin huzurunu ciddi biçimde tehlikeye düşürdüğü sürece eşin ayrı yaşama hakkı vardır. Şiddet veya tehdit varsa öncelik güvenliktir; kusurlu görünmemek için tehlikeli bir konuta dönmek gerekmez. Koruma ve barınma tedbirleri, boşanma davasındaki kusur tartışmasından ayrı değerlendirilir.
Sürekli Evi Terk Eden Eş Ağır Kusurlu Sayılır mı?
Tekrarlanan ayrılıklar evlilik birliğine etkileri bakımından önem taşıyabilir. Yine de ayrılıkların sayısı, tek başına kusur derecesini belirlemez. Her ayrılığın öncesinde ne olduğu, tarafların yeniden bir araya gelip gelmediği ve davranışların ortak hayatı nasıl etkilediği incelenir. Aynı ölçütler kadın ve erkek eş için geçerlidir.
Terk Nedeniyle Boşanma ile Kusur Değerlendirmesi Aynı mı?
Hayır. Evden ayrılmanın kusur olarak ileri sürülmesi ile TMK m.164’teki özel terk sebebine dayanarak boşanma davası açmak farklıdır. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle açılan davada (TMK m.166/1) mahkeme ayrılığı ve diğer olayları birlikte değerlendirir. Bu davada bir davranışın kusur olarak tartışılması için sırf TMK m.164’e özgü altı aylık bekleme ve ihtar şartlarının gerçekleşmesi gerekmez.
Özel terk sebebine dayanılacaksa şu koşullar ayrı ayrı kontrol edilir:
- Ayrılık hukuki anlamda terk niteliğinde olmalıdır. Eş, evlilik yükümlülüklerinden kaçınmak amacıyla ayrılmış veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemiş olmalıdır. Diğer eşi ayrılmaya zorlamak ya da haklı sebep olmaksızın dönüşünü engellemek de terk sayılabilir.
- Ayrılık en az altı ay sürmeli ve dava açılırken devam etmelidir. İhtar için, kanundaki sürenin dördüncü ayı dolmadan başvurulamaz.
- Hâkim veya noter aracılığıyla usulüne uygun dönüş ihtarı yapılmalı ve sonuçsuz kalmalıdır. İhtar, eşe dönmesi için iki ay tanır; ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz. Kişisel bir mesaj, kanunun aradığı ihtarın yerine geçmez.
Davet edilen konutun gerçekten ortak yaşam için uygun ve ulaşılabilir olması, dönüş çağrısının samimiyeti ve ayrılık nedeninin sürüp sürmediği önemlidir. Yalnızca takvimde altı ayın dolması, boşanma davasının şartlarının tamamlandığını göstermez. Ayrı bir dava hazırlığı yapılıyorsa boşanma davası süreci ile hangi hukuki sebebe dayanılacağını birlikte değerlendirin.
Yargıtay Evi Terk Eden Eşin Kusuruna Nasıl Bakıyor?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/400, K. 2023/514 sayılı kararında ortak konuttan ayrılmaya zorlanan veya dönüşü engellenen eşle, buna neden olan eşi ayırır. Buna göre, eşini ayrılmaya zorlayan veya haklı bir neden olmadan dönmesini engelleyen kişi, özel terk sebebine dayanarak kendisini terk edilen eş gibi gösteremez. Bu ilke, her boşanma davasında otomatik bir kusur oranı belirlemez; mahkeme somut olayın delillerine bakar.
Evi Terk Etmek Nafaka, Tazminat ve Mal Paylaşımını Etkiler mi?
Evden ayrılmak tek başına hak kaybı doğurmaz. Hangi talebin nasıl etkileneceği, o talebin kendi şartlarına bağlıdır.
- Tazminat: TMK m.174 uyarınca maddi tazminatta kusursuzluk veya daha az kusurlu olma ve boşanma nedeniyle menfaatin zedelenmesi önemlidir. Manevi tazminatta, boşanmaya yol açan olayların kişilik hakkına saldırı oluşturup oluşturmadığı ayrıca değerlendirilir. Evden çıkmak, kendiliğinden tazminat ödeneceği anlamına gelmez.
- Yoksulluk nafakası: Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması gerekir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Nafaka türleri ve dava süreci kapsamında dava sürerken istenen tedbir nafakası ile boşanma sonrası yoksulluk nafakası ayrı incelenir.
- Mal paylaşımı ve ziynet: Konuttan ayrılmak, mal rejiminden kaynaklanan alacaklardan feragat etmek değildir. Boşanmada mal paylaşımı mal rejimine ve somut edinimlere göre değerlendirilir. Ziynet uyuşmazlığında da sırf bir eş evden ayrıldı diye ziynetleri götürdüğü veya evde bıraktığı kesin olarak kabul edilmez; iddia ve deliller incelenir.
- Çocuk ve konut: Dava sırasında hâkim, TMK m.169 uyarınca barınma ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemler alabilir. Evden ayrılan eş, bu nedenle otomatik olarak velayeti kaybetmez. Velayet değerlendirmesinde çocuğun üstün yararı esas alınır.
Ayrılığın Nedenini Göstermek İçin Hangi Deliller Kullanılabilir?
Olayların zaman sırasını çıkarın: Ayrılık ne zaman oldu, öncesinde ne yaşandı, eve dönüş için bir girişim oldu mu? Olayı bizzat bilen tanıklar, varsa kolluk veya sağlık kayıtları, koruma kararları ve usulüne uygun tebliğ edilen ihtarlar somut olaya göre değerlendirilir. Bir ihtar gelmişse, zarfı ve tebliğ tarihini de saklayın.
Mesajlarda tehdidin, evden çıkarılmanın veya dönüşün engellenmesinin izleri olabilir. Kayıtları değiştirmeden ve bağlamıyla muhafaza edin. WhatsApp yazışmalarının delil niteliği değerlendirilirken kayıtların nasıl elde edildiği de önemlidir. Başkasının telefonuna veya hesabına izinsiz erişerek delil toplamaya çalışmayın.
Sık Sorulan Sorular
Evliyken Evi Terk Etmek Suç mu?
Ortak konuttan ayrılmak tek başına bir suç değildir. Ayrılık, koşulları varsa aile hukuku bakımından kusur veya özel boşanma sebebi olarak değerlendirilebilir. Ayrılığa eşlik eden şiddet, tehdit veya başka fiiller varsa bunların hukuki sonuçları ayrıca ele alınır.
Evi Terk Eden Eş Boşanma Davası Açabilir mi?
Evden ayrılan eş olmak, boşanma davası açmayı tek başına engellemez. Ancak TMK m.164’e dayanan özel davayı açma hakkı terk edilen eşe aittir. Evden ayrılmaya zorlanan eş, fiziksel olarak evden çıkan kişi olsa da bu madde bakımından terk edilen taraf olabilir. Başka bir boşanma sebebine dayanılıyorsa onun şartları değerlendirilir.
Boşanma Davası Açılınca Evde Kim Kalır?
Evden kimin ayrıldığına veya tapunun kimin adına olduğuna bakılarak her dosyada aynı sonuç çıkarılamaz. Boşanma davası sırasında hâkim barınma konusunda geçici önlemler alabilir. Koruma kararı varsa konutun kullanımına ilişkin hükümler ayrıca dikkate alınır. Evden ayrılmak, mülkiyet hakkından vazgeçmek değildir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Özellikle bir dönüş ihtarı tebliğ edilmişse veya güvenlik riski varsa, somut durum süreler ve mevcut kararlarla birlikte değerlendirilmelidir.
Diyarbakır’da avukatlık çalışmalarını sürdüren Berivan Solmaz, özellikle ceza hukuku ve aile hukuku alanlarında çalışmaktadır. Hukuki konulardaki makaleleri genel bilgilendirme amacıyla yayımlanır.
Yazar profilini inceleyin