Adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi, kaydın türüne ve kanuni şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine bağlıdır. Adli sicilde bulunan bir kayıt, cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması gibi durumlarda sicilden çıkarılarak arşive alınabilir. Arşiv kaydının tamamen silinmesi için ise kaydın niteliğine göre 5, 15 veya 30 yıllık sürelerin dolması gerekebilir.
Şartları gerçekleşen adli sicil ve arşiv kayıtları için e-Devlet’te bulunan “Adli Sicil Silme ve Düzeltme Talebi” hizmeti üzerinden başvuru yapılabilir. Ancak başvurunun gönderilmesi, kaydın doğrudan silineceği anlamına gelmez. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü; mahkûmiyet kararını, infaz bilgilerini, arşive alınma tarihini ve varsa hak yoksunluklarını inceleyerek karar verir.
Bu nedenle öncelikle belgedeki kaydın hâlen adli sicilde mi yoksa arşivde mi bulunduğu belirlenmelidir.
Adli Sicil Kaydı ve Arşiv Kaydı Nedir?
Adli sicil kaydı, halk arasında sabıka kaydı olarak bilinen ve kesinleşmiş mahkûmiyetler ile kanunda belirtilen bazı güvenlik tedbirlerine ilişkin bilgilerin tutulduğu resmî kayıt sistemidir.
Bir soruşturmanın başlatılması, kişi hakkında dava açılması veya gözaltı işlemi uygulanması tek başına adli sicil kaydı oluşturmaz. Adli sicile kural olarak kesinleşmiş mahkûmiyet kararları ve 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nda belirtilen bilgiler kaydedilir.
Adli sicil arşiv kaydı ise adli sicilden çıkarılan bilgilerin aktarıldığı bölümdür. Bir kaydın adli sicil belgesinde artık görünmemesi, o kaydın arşivden de tamamen silindiği anlamına gelmeyebilir.
| Adli sicil kaydı | Adli sicil arşiv kaydı |
|---|---|
| Kesinleşmiş mahkûmiyetlere ilişkin güncel kayıtları içerir. | Adli sicilden çıkarılan geçmiş kayıtların tutulduğu bölümdür. |
| İnfaz tamamlandığında veya kanundaki diğer şartlar oluştuğunda arşive alınabilir. | Kanunda belirtilen süre ve şartlar oluştuğunda tamamen silinebilir. |
| Günlük kullanımda sabıka kaydı olarak adlandırılır. | Daha sınırlı amaçlarla ve yetkiler çerçevesinde sorgulanabilir. |
| Sicilden silinmesi her zaman tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. | Arşivden silindiğinde ilgili kayıt sistemden tamamen çıkarılır. |
Adli sicil, arşiv, infaz ve mahkûmiyet kavramları birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurur. Bu nedenle kaydın hangi aşamada bulunduğunun belirlenmesi, yapılacak başvurunun temelini oluşturur.
Adli Sicil Kaydı Ne Zaman Silinir?
Adli sicil kaydının silinerek arşive alınabilmesi için 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 9. maddesinde belirtilen durumlardan birinin gerçekleşmesi gerekir.
Adli sicildeki bilgiler genel olarak şu hâllerde sicilden çıkarılarak arşive alınır:
- Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması,
- Ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme,
- Mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran etkin pişmanlık,
- Ceza zamanaşımının dolması,
- Genel af.
Hapis cezası bakımından yalnızca ceza infaz kurumundan tahliye edilmek her zaman yeterli olmayabilir. Koşullu salıverilme, denetim süresi veya başka bir infaz aşaması devam ediyorsa infazın tamamlandığı tarih ayrıca kontrol edilmelidir.
Adli para cezasında ise ödemenin gerçekleştirilmesi ve infaz bilgisinin sisteme işlenmesi önem taşır. Ödeme yapılmış olmasına rağmen kayıt görünmeye devam ediyorsa ödeme dekontu ve infaz bilgileriyle düzeltme veya silme talebinde bulunulabilir.
Mahkûmiyetle bağlantılı bir denetimli serbestlik süreci bulunuyorsa yalnızca yükümlülüklerin sona erdiği tarihe bakılmamalı; ilgili hükmün infaz durumu bir bütün olarak incelenmelidir.
Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Nasıl Silinir?
Adli sicil ve arşiv kaydı silme işlemi, kayıt belgesinin alınması ve hukuki durumun belirlenmesiyle başlar. Her mahkûmiyet için aynı süre ve yöntem uygulanmadığından dosyadaki karar, ceza, infaz ve hak yoksunluğu bilgileri birlikte değerlendirilmelidir.
Süreç genel olarak şu şekilde ilerler:
- Güncel adli sicil ve arşiv kayıtlı belge alınır.
- Belgedeki mahkeme, karar ve infaz bilgileri kontrol edilir.
- Kaydın adli sicilde mi yoksa arşivde mi bulunduğu belirlenir.
- Cezanın infazının tamamlanıp tamamlanmadığı incelenir.
- Mahkûmiyetin herhangi bir hak yoksunluğuna neden olup olmadığı tespit edilir.
- Arşive alınma koşullarının oluştuğu tarih belirlenir.
- Kaydın 5, 15 veya 30 yıllık sürelerden hangisine tabi olduğu hesaplanır.
- Gerekiyorsa yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınır.
- Silme veya düzeltme talebi için gerekli belgeler hazırlanır.
- E-Devlet üzerinden başvuru yapılır ve başvuru takip edilir.
Başvuruda yalnızca “cezamı çektim” şeklinde bir açıklama yapılması yeterli olmayabilir. Hangi kaydın hangi hukuki gerekçeyle silinmesinin istendiği açıkça gösterilmelidir.
E-Devletten Adli Sicil Arşiv Kaydı Nasıl Silinir?
Adli sicil kaydı silme ve düzeltme başvuruları e-Devlet üzerinden yapılabilir. Bu işlem için kişinin kendi e-Devlet hesabına giriş yapması gerekir.
Başvuru genel olarak şu adımlardan oluşur:
- E-Devlet hesabına giriş yapılır.
- Arama alanına “Adli Sicil Silme ve Düzeltme Talebi” yazılır.
- Adalet Bakanlığına ait hizmet açılır.
- Silinmesi veya düzeltilmesi istenen kayıt belirlenir.
- Talebin hukuki ve fiilî gerekçesi açıklanır.
- Varsa mahkeme kararı, infaz belgesi ve ödeme dekontu gibi belgeler eklenir.
- Başvuru kontrol edilerek onaylanır.
- Başvurunun durumu e-Devlet üzerinden takip edilir.
E-Devlet üzerinden başvuru yapılabilmesi, her arşiv kaydının talep üzerine kaldırılabileceği anlamına gelmez. Genel Müdürlük, 5352 sayılı Kanun’daki koşulların gerçekleşip gerçekleşmediğini inceler.
Başvuru ekranındaki alanlar ve istenebilecek belgeler kaydın durumuna göre değişebilir. Başvuru sırasında verilen bilgilerin mahkeme ve infaz dosyasındaki bilgilerle uyumlu olması gerekir.
Adli Sicil Arşiv Kaydı Sildirme Şartları Nelerdir?
Adli sicil kaydının arşive alınması ile arşiv kaydının tamamen silinmesi farklı şartlara tabidir.
Adli Sicil Kaydının Arşive Alınma Şartları
Adli sicil kaydının arşive alınabilmesi için çoğunlukla cezanın infazının tamamlanması gerekir.
İnfazın tamamlanması cezanın türüne göre farklı şekilde gerçekleşebilir:
- Hapis cezasının tamamen infaz edilmesi,
- Koşullu salıverme ve ilgili infaz sürecinin sona ermesi,
- Adli para cezasının tamamen ödenmesi,
- Ertelenmiş hapis cezasında denetim sürecinin usulüne uygun tamamlanması,
- Güvenlik tedbirinin infazının sona ermesi.
Şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlığın mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırdığı durumlar ile ceza zamanaşımı ve genel af hâllerinde de kayıtların arşive alınması gündeme gelebilir.
Arşiv Kaydının Tamamen Silinme Şartları
Arşiv kaydının silinebilmesi için şu durumlardan birinin bulunması gerekir:
- Kaydın tabi olduğu kanuni sürenin dolması,
- Gereken hâllerde yasaklanmış hakların geri verilmesi kararının alınması,
- Mahkûmiyete konu fiilin sonradan kanunla suç olmaktan çıkarılması,
- Kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonucunda beraat kararı verilmesi,
- Aynı süreçler sonucunda ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi,
- Akıl hastalığı nedeniyle verilen güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması,
- İlgilinin ölümü.
Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması durumunda ilgili adli sicil ve arşiv kayıtları talep aranmadan tamamen silinmelidir. Yargılamanın yenilenmesi veya kanun yararına bozma sonucunda beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilirse önceki mahkûmiyete ilişkin kayıt da tamamen kaldırılır.
Adli Sicil Arşiv Kaydı Kaç Yılda Silinir?
Adli sicil arşiv kaydının silinme süresi, mahkûmiyetin niteliğine ve hak yoksunluğu doğurup doğurmadığına göre 5, 15 veya 30 yıl olabilir.
| Kaydın niteliği | Arşivden silinme süresi |
|---|---|
| Diğer mahkûmiyetler | Arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl |
| Anayasa’nın 76. maddesi veya TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetler | Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşuluyla 15 yıl |
| Aynı kapsamdaki mahkûmiyetlerde yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı bulunmaması | 30 yıl |
| Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması | Talep aranmadan tamamen silinme |
| Beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararıyla sonuçlanan kanundaki özel durumlar | Kararın kesinleşmesiyle tamamen silinme |
| İlgilinin ölümü | Adli sicil ve arşiv kayıtlarının tamamen silinmesi |
Süre hesabında mahkûmiyet kararının verildiği tarih, kararın kesinleşme tarihi, tahliye tarihi ve infazın tamamlanma tarihi birbirine karıştırılmamalıdır.
Beş yıllık genel süre, kural olarak suçun işlendiği tarihten başlamaz. Süre, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihe göre hesaplanır. Örneğin hapis cezasının infazı yıllar sonra tamamlanmışsa beş yıllık sürenin suç tarihinden başlatılması doğru olmayabilir.
On beş ve otuz yıllık sürelerin uygulanmasında ise mahkûmiyetin Anayasa’nın 76. maddesi veya Türk Ceza Kanunu dışındaki özel kanunlar uyarınca bir hak yoksunluğuna neden olup olmadığı belirlenmelidir.
Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi Arşiv Kaydını Siler mi?
Yasaklanmış hakların geri verilmesi, diğer adıyla memnu hakların iadesi kararı, arşiv kaydını alındığı anda otomatik olarak silmez.
Bu karar, mahkûmiyet nedeniyle kaybedilen belirli hakların yeniden kullanılabilmesini sağlayabilir. Ayrıca hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerde arşiv kaydının 30 yıl yerine 15 yıllık sürenin sonunda silinebilmesi bakımından önem taşır.
Dolayısıyla yasaklanmış hakların geri verilmesi kararının iki ayrı sonucu bulunabilir:
- Mahkûmiyetten kaynaklanan bazı hak yoksunluklarının kaldırılması,
- Arşiv kaydının silinmesinde 15 yıllık sürenin uygulanabilmesi.
Kararın alınmış olması, kanunda öngörülen 15 yıllık sürenin beklenmeyeceği anlamına gelmez. Başlangıç tarihi ve mahkûmiyetin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Adli Sicil Kaydı Yoktur Arşiv Kaydı Vardır Ne Demek?
“Adli sicil kaydı yoktur, arşiv kaydı vardır” ifadesi, kişinin aktif adli sicil bölümünde görünen bir kaydı bulunmamasına rağmen geçmiş mahkûmiyet bilgisinin arşivde tutulmaya devam ettiğini gösterir.
Bu durumda genellikle cezanın infazı tamamlanmış ve kayıt adli sicilden çıkarılarak arşive alınmıştır. Ancak arşivden tamamen silinmek için gerekli süre henüz dolmamış olabilir.
Bu ifade;
- Kişinin hiç mahkûmiyet yaşamadığı,
- Geçmiş kaydın tamamen ortadan kalktığı,
- Arşiv bilgisinin herkes tarafından sorgulanabileceği,
- Arşiv kaydının talep edildiğinde hemen silineceği
anlamına gelmez.
Arşiv bilgileri gizlidir. Bu bilgilere erişim ve bilgilerin kullanılması, 5352 sayılı Kanun’da belirtilen kişi, kurum, amaç ve yetki sınırlarına tabidir.
Adli Sicil Arşiv Kaydı Nasıl Alınır?
Adli sicil ve arşiv kayıtlı belge e-Devlet üzerinden alınabilir. Bunun için “Adli Sicil Kaydı Sorgulama” hizmetine giriş yapılmalıdır.
Arşiv bilgisini de içeren bir belge oluşturulmak isteniyorsa kurum türünün “Resmî” seçilmesi gerekir. Bu şekilde oluşturulan belgede kişinin varsa arşiv kaydı bilgileri de yer alabilir.
Belge oluşturulurken;
- Belgenin hangi amaçla kullanılacağı,
- Hangi kuruma verileceği,
- Türkçe veya yabancı dil seçeneği,
- Arşiv kaydının istenip istenmediği
doğru belirtilmelidir.
E-Devlet’ten alınan barkodlu belge elektronik ortamda doğrulanabilir. Belgede kişisel ve adli bilgiler bulunduğundan yalnızca gerekli kurum veya kişiyle paylaşılması gerekir.
Adli sicil kaydı ile GBT kaydı aynı sistem değildir. E-Devlet’ten alınan adli sicil belgesi, kolluk tarafından kullanılan güvenlik sorgulamalarının tam dökümü olarak değerlendirilmemelidir.
Adli Sicil Arşiv Kaydının Silinmesi İçin Gerekli Belgeler
Başvuruda istenebilecek belgeler kaydın ve talebin niteliğine göre değişebilir. Her başvuruda bütün belgelerin sunulması zorunlu olmayabilir.
Duruma göre hazırlanabilecek belgeler şunlardır:
- Kimlik ve iletişim bilgileri,
- Güncel adli sicil ve arşiv kayıtlı belge,
- Kesinleşmiş gerekçeli mahkeme kararı,
- Kesinleşme şerhi,
- Cezanın infaz edildiğini gösteren belge,
- Adli para cezasının ödendiğine ilişkin dekont,
- Koşullu salıverme ve hak ederek tahliye bilgileri,
- Denetim süresinin tamamlandığını gösteren karar veya yazı,
- Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı,
- Beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı,
- Yargılamanın yenilenmesi veya kanun yararına bozma sonucunda verilen karar,
- Yanlış veya mükerrer kaydı gösteren belgeler,
- Ölüm kaydı veya ilgili resmî belge,
- Silme ya da düzeltme talebinin gerekçesini açıklayan dilekçe.
Mahkeme kararı ile adli sicil belgesindeki bilgiler arasında uyumsuzluk varsa hangi bilginin hatalı olduğu açıkça belirtilmelidir.
Adli Sicil Kaydı Silme Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?
Adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi için hazırlanan dilekçede talep açık, anlaşılır ve somut olmalıdır.
Dilekçede genel olarak şu bilgiler bulunabilir:
- Başvuranın adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası,
- Tebligata elverişli adres ve iletişim bilgileri,
- Mahkemenin adı,
- Dosyanın esas ve karar numarası,
- Kararın kesinleşme tarihi,
- Verilen ceza veya güvenlik tedbiri,
- İnfazın tamamlandığı tarih,
- Silinmesi veya düzeltilmesi istenen kayıt,
- Talebin kanuni gerekçesi,
- Eklenen belgelerin listesi,
- Sonuç ve talep bölümü,
- Tarih ve imza.
İnternette bulunan standart dilekçe örnekleri her dosyaya uygun olmayabilir. Özellikle birden fazla mahkûmiyet, özel kanunlardan doğan hak yoksunluğu veya hatalı kayıt bulunduğunda talebin somut dosyaya göre hazırlanması gerekir.
Silinmesi Gereken Kayıt Sistemde Görünmeye Devam Ederse Ne Yapılabilir?
Cezanın infazı tamamlanmış olmasına rağmen kayıt adli sicilde görünmeye devam edebilir. Bu durum, infaz bilgisinin sisteme ulaşmaması, ödeme bilgisinin işlenmemesi, hatalı bildirim veya mükerrer kayıt gibi nedenlerden kaynaklanabilir.
Bu durumda şu kontroller yapılabilir:
- Mahkeme kararının kesinleşme bilgisi incelenir.
- İnfaz savcılığından güncel infaz bilgisi alınır.
- Adli para cezası varsa ödemenin sisteme işlendiği kontrol edilir.
- Adli sicil belgesindeki mahkeme ve dosya numarası karşılaştırılır.
- Aynı mahkûmiyetin birden fazla kaydedilip kaydedilmediği incelenir.
- E-Devlet üzerinden silme yerine gerekiyorsa düzeltme talebi oluşturulur.
- Talebe resmî belgeler eklenir.
Hatalı kayıt ile süresi dolduğu için silinmesi istenen kayıt aynı değildir. Hatalı veya başkasına ait kayıtlar bakımından düzeltme talebi; hukuken geçerli olmakla birlikte silinme şartları oluşan kayıtlar bakımından silme talebi gündeme gelir.
Bir kişinin birden fazla mahkûmiyet kaydı varsa her kayıt kendi karar, infaz ve arşive alınma bilgilerine göre değerlendirilmelidir. Önceki mahkûmiyetin yeni suç bakımından doğurabileceği sonuçlar ise tekerrür hükümleri kapsamında ayrıca incelenebilir.
Adli Sicil Arşiv Kaydı Sildirme Ne Kadar Sürer?
Adli sicil ve arşiv kaydı silme başvurularının sonuçlanması için herkes bakımından geçerli sabit bir süre bulunmamaktadır.
İnceleme süresi;
- Başvurunun içeriğine,
- Belgelerin eksiksiz olup olmadığına,
- Mahkeme ve infaz dosyasından bilgi istenmesine,
- Birden fazla kaydın bulunmasına,
- Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararının gerekip gerekmediğine,
- Talebin silme mi yoksa düzeltme mi olduğuna
göre değişebilir.
Eksik veya çelişkili bilgiler başvurunun uzamasına ya da reddedilmesine neden olabilir. Başvurunun durumu e-Devlet’te ilgili hizmet üzerinden takip edilebilir.
Başvuru Öncesinde Kayıt Türü Doğru Belirlenmelidir
Adli sicil ve arşiv kaydı nasıl silinir sorusunun cevabı, öncelikle kaydın hangi bölümde bulunduğunun belirlenmesine bağlıdır. İnfazı tamamlanan bir cezanın adli sicilden çıkarılması ile arşivde bulunan bir kaydın tamamen silinmesi aynı işlem değildir.
Arşiv kaydının silinmesinde yalnızca cezanın çekilmiş olması yeterli olmayabilir. Kaydın niteliği, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarih, hak yoksunlukları ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle birden fazla mahkûmiyet, hatalı kayıt, özel kanundan doğan hak yoksunluğu veya süre hesabında belirsizlik bulunuyorsa ceza hukuku kapsamında dosyaya özgü değerlendirme yapılması, yanlış başvuru nedeniyle zaman kaybedilmesini önleyebilir.
Sık Sorulan Sorular
Adli sicil kaydı sildirme başvurusu ücretli midir?
E-Devlet üzerinden yapılan adli sicil silme ve düzeltme talebi için ayrıca bir başvuru ücreti alınmaz. Ancak mahkeme kararı temini, vekâletname veya hukuki hizmet gibi başka işlemler nedeniyle farklı masraflar ortaya çıkabilir.
Adli sicil arşiv kaydını sildirmek için avukat zorunlu mudur?
Hayır. Kişi e-Devlet üzerinden kendi adına silme veya düzeltme başvurusu yapabilir. Bununla birlikte süre hesabı, hak yoksunluğu veya birden fazla kayıt nedeniyle hukuki belirsizlik bulunuyorsa avukat desteği alınabilir.
Adli sicil arşiv kaydı özel işverenler tarafından görülebilir mi?
Özel işverenlerin merkezî adli sicil arşiv sisteminde serbestçe sorgulama yapma yetkisi bulunmaz. Ancak işe giriş şartları kapsamında kişiden amaca uygun bir adli sicil belgesi sunması istenebilir. Arşiv bilgilerinin kullanılması kanuni yetki ve belgenin veriliş amacıyla sınırlıdır.
Yurt dışından adli sicil kaydı silme başvurusu yapılabilir mi?
E-Devlet’e erişebilen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları yurt dışından elektronik başvuru yapabilir. Somut işlem bakımından yurt dışı temsilcilikleri veya vekil aracılığıyla başvuru imkânı da gündeme gelebilir.
Adli para cezası ödendiğinde sabıka kaydı hemen silinir mi?
Adli para cezasının tamamen ödenmesi, infazın tamamlanması bakımından önemlidir. Ancak ödemenin ardından infaz bilgisinin sisteme işlenmesi ve kaydın arşive aktarılması gerekir. Arşiv kaydının tamamen silinmesi için ayrıca ilgili süre ve şartlar değerlendirilir.
Çocuk hakkında adli sicil kaydı oluşur mu?
Çocuk hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı verilmesi durumunda adli sicil kaydı gündeme gelebilir. Ancak 18 yaşından küçüklere ait adli sicil ve arşiv kayıtlarının istenmesi ve kullanılması özel sınırlamalara tabidir. Çocuk ceza yargılamasındaki sıfatlar ve güvenceler hakkında suça sürüklenen çocuk içeriği incelenebilir.
Arşiv kaydı silindiğinde GBT kaydı da otomatik olarak silinir mi?
Adli sicil ile GBT aynı sistem değildir. Arşiv kaydının silinmesi, farklı bir soruşturma, yakalama kararı veya güvenlik kaydının otomatik olarak kaldırıldığı anlamına gelmez. Her kaydın kaynağı ve kaldırılma yöntemi ayrı değerlendirilmelidir.
