Diyarbakır’da boşanma davasının açılacağı yer, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturduğu yere göre belirlenir; herkes için otomatik olarak yetkili tek bir adliye yoktur. Görevli mahkeme kural olarak aile mahkemesidir. Hangi adliyeye başvurulacağı, yetkili yer belirlendikten sonra ilgili mahkemenin güncel yargı çevresi ve başvuru birimiyle birlikte kontrol edilmelidir. Somut olaya göre Diyarbakır dışında da yetkili bir yer bulunabilir.
Diyarbakır’da boşanma davasında yetkili yer nasıl belirlenir?
Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesine göre boşanma davasında yetkili yer şu bağlantılardan birine göre belirlenebilir:
- Eşlerden birinin yerleşim yeri,
- Diğer eşin yerleşim yeri,
- Eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer.
Bu bağlantılar alternatiftir. Eşlerin dava tarihinde aynı yerde yaşaması veya her ikisinin de Diyarbakır’da bulunması şart değildir. Yetkili olabilecek yerler, dava tarihindeki koşullar ve önceki ortak yaşam birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Örneğin eşlerden birinin yerleşim yeri Diyarbakır’da, diğerinin başka bir ildeyse her iki yer de yetki değerlendirmesinde gündeme gelebilir. Koşulları varsa eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturduğu yer de ayrıca değerlendirilir.
Yerleşim yeri, kişinin geçici olarak kaldığı adresle her zaman aynı değildir. Kayıtlı adres önemli bir bilgi olmakla birlikte tek başına kesin sonuç vermez. Kişinin yaşamını nerede sürdürdüğü ve ilgili diğer koşullar incelenmelidir. Eşler farklı ilçelerde oturuyorsa da her iki eşin durumu ayrı ayrı değerlendirilir.
Ayrıca bkz: Diyarbakır’da Boşanma Hukuku Hakkında Bilgi
İlçelere göre hangi adliyeye başvurulur?
Aşağıdaki tablo, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun 13 Mayıs 2026 tarihli adli rehberindeki teşkilat ve bağlılık bilgilerini özetler. Tablo adli teşkilata ilişkin ilk incelemeye yardımcı olur; kesin başvuru listesi değildir.

Rehberdeki ACM sütunu ağır ceza merkezini gösterir. Bir ilçenin belirli bir ağır ceza merkezine bağlı olması, aile mahkemesinin özel yargı çevresini veya boşanma dosyasının kesin tevzi yerini tek başına göstermez. Güncel çevre kararı ve fiilî başvuru noktası ayrıca doğrulanmalıdır.
| İlçe | HSK rehberindeki adli teşkilat veya bağlılık | Başvuru öncesi kontrol |
|---|---|---|
| Bağlar, Kayapınar, Sur, Yenişehir | İlçelerde adli teşkilat kurulmamış; ilçeler Diyarbakır’a bağlı gösteriliyor. | Aile mahkemesinin yargı çevresini ve başvuru birimini başvurmadan önce adliyeden doğrulayın. |
| Kocaköy | Adli teşkilat birleştirilmiş; ilçe Diyarbakır’a bağlı gösteriliyor. | Aile mahkemesinin yargı çevresini ve başvuru birimini başvurmadan önce adliyeden doğrulayın. |
| Bismil | Faal adliye; Bismil ağır ceza merkezi. | Görevli mahkemeyi ve tevzi yerini başvurmadan önce adliyeden doğrulayın. |
| Ergani | Faal adliye; Ergani ağır ceza merkezi. | Görevli mahkemeyi ve tevzi yerini başvurmadan önce adliyeden doğrulayın. |
| Çınar, Eğil, Hani, Hazro, Kulp, Lice, Silvan | Faal ilçe adliyeleri; Diyarbakır ağır ceza merkezine bağlı gösteriliyor. | Her ilçe için aile mahkemesinin yargı çevresini ve tevzi yerini başvurmadan önce ilgili adliyeden doğrulayın. |
| Çermik, Çüngüş, Dicle | Faal ilçe adliyeleri; Ergani ağır ceza merkezine bağlı gösteriliyor. | Her ilçe için aile mahkemesinin yargı çevresini ve tevzi yerini başvurmadan önce ilgili adliyeden doğrulayın. |
Örneğin Bismil veya Ergani’de faal bir adliye bulunması, boşanma davasının mutlaka orada açılacağını tek başına göstermez. Her iki ilçe bakımından da aile mahkemesine ilişkin güncel yargı çevresi ve tevzi uygulaması kontrol edilmelidir.
Tablo 17 ilçeyi kapsar. Adli teşkilat ve mahkemelerin yargı çevreleri değişebileceğinden, rehber tarihinden sonraki düzenlemeler de başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.
Boşanma davasına hangi mahkeme bakar?
Boşanma davalarında görevli mahkeme kural olarak aile mahkemesidir. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde, aile mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işlere Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenen asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Görev, davaya hangi tür mahkemenin bakacağını; yer bakımından yetki ise davanın hangi yerde görülebileceğini belirler. Örneğin eşlerden birinin yerleşim yeri nedeniyle Diyarbakır’da yetki gündeme gelebilir. Ardından ilgili yerin hangi mahkemenin yargı çevresinde olduğu ve başvurunun hangi birime yapılacağı araştırılır.
Bir ilçede ayrı bir aile mahkemesi bulunmaması, o ilçeyle ilgili her boşanma davasının kendiliğinden aynı yerdeki asliye hukuk mahkemesinde görüleceği anlamına gelmez. Güncel yargı çevresi ve görevlendirme birlikte kontrol edilmelidir.
Başvuru yerini belirlerken izlenecek adımlar

- Yerleşim yerlerini ve önceki ortak yaşamı değerlendirin. Her iki eşin yerleşim yerini ve davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturulan yeri somut koşullara göre belirleyin.
- Yetkili olabilecek yerleri tespit edin. Birden fazla yerin gündeme gelebileceğini dikkate alın. İlçe tablosunu adli teşkilata ilişkin ilk yönlendirme olarak kullanın.
- Mahkemeyi ve başvuru birimini doğrulayın. İlgili adliyeden güncel aile mahkemesi yargı çevresini, görevli mahkemeyi ve fiziksel başvuru veya tevzi birimini öğrenin.
- Başvuru hazırlığını gözden geçirin. Dava dilekçesi ve genel süreç hakkında bilgi için boşanma davası nasıl açılır rehberini inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Eşlerden biri Diyarbakır’da, diğeri başka bir ilde yaşıyorsa Diyarbakır’da dava açılabilir mi?
Eşlerden birinin yerleşim yeri Diyarbakır’daysa burada yetki gündeme gelebilir. Diğer eşin yerleşim yeri veya koşulları varsa son birlikte oturulan yer de yetkili olabilir. Başvurulacak mahkeme ve adliye güncel yargı çevresine göre ayrıca değerlendirilir.
Diyarbakır’da yalnızca nüfus kaydının bulunması dava açmak için yeterli midir?
Hayır. Nüfusa kayıtlı olunan yer ile yerleşim yeri farklı kavramlardır. Yetki için eşlerin yerleşim yerleri ve kanunda belirtilen son birlikte oturulan yer somut olayın koşullarına göre incelenmelidir.
İlçemde adliye varsa boşanma davasını mutlaka orada mı açmalıyım?
Hayır. İlçede adliye bulunması tek başına böyle bir sonuç doğurmaz. Yetkili olabilecek yerler belirlendikten sonra aile mahkemesinin yargı çevresi ve başvuru birimi kontrol edilmelidir.
Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi boşanma davasının ilk başvuru yeri midir?
Hayır. Boşanma davası ilk derece mahkemesinde açılır. Bölge adliye mahkemesi ise koşulları oluştuğunda ilk derece mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu inceler.

