Toplumsal düzenin korunması ve bireylerin irade özgürlüğünün güvence altına alınması ceza hukukunun temel amaçları arasındadır. Kişinin iradesini baskı altına alarak menfaat temin etmeye yönelik eylemler ise hukuk düzeni tarafından ağır yaptırımlara bağlanmıştır. Bu kapsamda şantaj suçu, bireyin özgür karar verme hakkını tehdit yoluyla ihlal eden ve Türk Ceza Kanunu’nda açıkça düzenlenen suç tiplerinden biridir.
1. Şantaj Suçu Nedir?
Şantaj suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 107. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre şantaj suçu iki şekilde işlenebilir:
Bir kimseyi, hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından ya da yapmayacağından bahisle tehdit ederek çıkar sağlamaya zorlamak,
Bir kimse hakkında şeref veya saygınlığını zedeleyici hususları açıklayacağını söyleyerek onu menfaat teminine zorlamak.
Bu suçta temel unsur, mağdurun irade özgürlüğünün baskı altına alınmasıdır. Fail, mağdurun korku ve baskı altında hareket etmesini sağlayarak kendisi veya başkası lehine yarar elde etmeyi amaçlar.
2. Şantaj Suçunun Unsurları
Şantaj suçunun oluşabilmesi için şu unsurların bulunması gerekir:
Tehdit unsuru: Mağdura yönelik bir baskı veya korkutma bulunmalıdır.
Menfaat temini amacı: Failin kendisi veya başkası lehine çıkar sağlama amacı olmalıdır.
İrade baskısı: Mağdurun serbest iradesi zedelenmelidir.
Kast: Suç, ancak kasten işlenebilir.
Burada dikkat edilmesi gereken husus, tehdit suçundan farklı olarak şantajda failin belirli bir menfaat elde etmeyi hedeflemesidir.
3. Şantaj Suçunun Cezası
Türk Ceza Kanunu’nun 107. maddesine göre:
Şantaj suçunu işleyen kişi hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası uygulanır.
Suçun nitelikli halleri bulunmamaktadır; ancak olayın özelliklerine göre zincirleme suç hükümleri veya diğer suç tipleriyle birlikte değerlendirme yapılabilir.
4. Şantaj ile Tehdit Suçu Arasındaki Fark
Şantaj suçu ile tehdit suçu sıklıkla karıştırılmaktadır. Temel fark şudur:
Tehdit suçunda fail, mağduru korkutmak amacıyla zarar vereceğini bildirir.
Şantaj suçunda ise fail, mağdurdan bir menfaat elde etmeyi amaçlar.
Dolayısıyla her şantaj eyleminde tehdit unsuru bulunabilir; ancak her tehdit eylemi şantaj suçunu oluşturmaz.
5. Şantaj Suçunda Şikayet ve Zamanaşımı
Şantaj suçu şikayete bağlı değildir. Savcılık tarafından re’sen soruşturulur.
Dava zamanaşımı süresi ise suç için öngörülen ceza dikkate alındığında 8 yıldır.
6. Şantaj Suçunda Yargılama Süreci
Şantaj suçu genellikle:
Mesajlaşmalar,
Ses kayıtları,
Tanık beyanları,
Dijital deliller
üzerinden ispat edilir. Özellikle sosyal medya ve dijital platformlar üzerinden işlenen şantaj suçlarında bilişim delilleri önem arz etmektedir.
Görevli mahkeme genellikle Asliye Ceza Mahkemesi’dir.
