Akraba Tarafından Cinsel İstismara Uğrayan Kişi Ne Yapmalı?

Akraba tarafından cinsel istismara uğrayan kişi öncelikle güvenli bir yere geçmeli; acil tehlike varsa 112’yi aramalı ve Cumhuriyet başsavcılığına, polise veya jandarmaya başvurmalıdır. Mağdur çocuksa olay kural olarak TCK m.103 kapsamındaki çocuğun cinsel istismarı suçu olarak değerlendirilir. Mağdur yetişkinse bedensel temas içeren fiiller TCK m.102’deki cinsel saldırı suçunu; temas bulunmayan cinsel amaçlı davranışlar ise koşullarına göre TCK m.105’teki cinsel taciz suçunu oluşturabilir.

Failin aileden biri olması başvuru yapmaya engel değildir. Anne, baba, kardeş, büyükanne, büyükbaba, amca, dayı, hala, teyze, üvey ebeveyn veya başka bir akraba tarafından gerçekleştirilen fiillerde akrabalık, belirli koşullarda cezanın artırılmasına neden olur. Ailenin olayı gizlemek istemesi, mağduru suçlaması veya şikâyetten vazgeçmesi de özellikle çocuk istismarı ve resen takip edilen nitelikli suçlarda soruşturmayı otomatik olarak sona erdirmez.

Bu süreçte mağduru ayrıntılı biçimde sorgulamak, faille yüzleştirmek veya delil elde etmek amacıyla yeni bir iletişim kurmaya zorlamak doğru değildir. Çocuğun kendiliğinden anlattığı sözler mümkün olduğunca aynen not edilmeli ve uzman birimlerin değerlendirmesi beklenmelidir.

Akraba Tarafından Cinsel İstismara Uğrayan Kişi Ne Yapmalı?

İlk adımlar olayın güvenli biçimde bildirilmesi, mağdurun korunması ve delillerin kaybolmasının önlenmesine yönelmelidir.

1. Acil güvenliği sağlayın. Mağdur faille aynı evdeyse ve yeniden zarar görme riski bulunuyorsa güvenli bir yere geçin. Acil durumda 112’yi arayın.
2. Yetkili makamlara bildirin. Cumhuriyet başsavcılığına, polis merkezine veya jandarma birimine başvurulabilir.
3. Sağlık desteğini geciktirmeyin. Yakın zamanda gerçekleşen olaylarda acil servis veya yetkili sağlık kuruluşuna başvurun.
4. Delilleri koruyun. Mesajları, arama kayıtlarını, fotoğraf ve videoları silmeyin; özgün cihazı koruyun.
5. Çocuğu sorgulamayın. Yönlendirici, suçlayıcı veya tekrar eden sorular sormayın.
6. Koruma tedbiri isteyin. Yaklaşmama, iletişim kurmama, geçici koruma, barınma ve adres gizliliği gibi tedbirleri açıkça talep edin.
7. Hukuki destek alın. Suçun doğru nitelendirilmesi, delil talepleri ve tedbirlerin takibi için ceza hukuku alanında destek değerlendirin.

Olaydan sonra yıkanılmış, kıyafet değiştirilmiş veya zaman geçmiş olması başvuru yapılamayacağı anlamına gelmez. Delil olasılığı azalmış olsa bile beyan, dijital kayıtlar, tanıklar, sağlık kayıtları ve başka dolaylı deliller soruşturmada önem taşıyabilir.

Aile İçi Cinsel İstismar Hukuken Nasıl Değerlendirilir?

Günlük dilde “cinsel istismar” ifadesi çocuk ve yetişkin mağdurlar için kullanılabilmektedir. Türk Ceza Kanunu ise fiili mağdurun yaşı ve davranışın niteliğine göre farklı suçlar altında düzenler.

Suç vasfı yalnızca tarafların kullandığı kelimelere göre belirlenmez. Mağdurun yaşı, fiilin gerçekleşme biçimi, bedensel temas, cebir veya tehdit, failin mağdur üzerindeki nüfuzu ve akrabalık derecesi birlikte incelenir.

Ensest Türk Ceza Kanunu’nda Ayrı Bir Suç mu?

“Ensest”, aile veya akrabalık ilişkisi içindeki cinsel davranışları anlatmak için kullanılan toplumsal bir kavramdır. Türk Ceza Kanunu’nda “ensest suçu” adıyla bağımsız bir suç tipi bulunmaz. Olay; mağdur çocuksa TCK m.103, yetişkinse TCK m.102, temas yoksa TCK m.105 ve koşullarına göre diğer suç hükümleri kapsamında değerlendirilir.

Akrabalık ilişkisi, TCK m.102 ve m.103’te belirli dereceler ve kişiler bakımından cezayı artıran nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle “ensest ayrı suç değilse cezası yoktur” düşüncesi yanlıştır. Eylemin niteliğine göre ağır hapis cezaları gündeme gelebilir.

Rızaya dayalı yetişkin ilişkileri ile çocuğa, iradesi sakatlanmış kişiye veya rızası bulunmayan yetişkine yönelik davranışlar aynı hukuki değerlendirmeye tabi değildir. Çocuk söz konusu olduğunda rıza meselesi yaş ve TCK m.103’teki özel kurallar çerçevesinde ele alınır.

Hangi Akrabalar Nitelikli Hâl Kapsamındadır?

TCK m.102 ve m.103, suçun üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımlığı ilişkisi içindeki kişilerce işlenmesini cezayı artıran neden olarak düzenler. Üvey anne, üvey baba, üvey kardeş ve evlat edinme ilişkileri de madde metinlerinde ayrıca sayılır.

Kuzen dördüncü derece kan hısmıdır. Bu nedenle yalnızca kuzenlik ilişkisi, “üçüncü derece dâhil hısımlık” bendindeki artırımı kendiliğinden doğurmayabilir. Ancak fiil yine de cinsel istismar veya cinsel saldırı suçunu oluşturabilir; failin bakım, gözetim, eğitim veya nüfuz ilişkisi gibi başka nitelikli hâller ayrıca uygulanabilir.

Halk arasında akraba sayılan herkes ceza hukukundaki aynı hısımlık derecesinde değildir. Doğru artırım nedeninin belirlenebilmesi için nüfus kayıtları, evlilik bağı, evlat edinme ilişkisi ve fiil tarihindeki aile yapısı incelenmelidir.

Çocuğa Karşı Cinsel İstismar Suçu ve Cezası

TCK m.103’e göre çocuğu cinsel yönden istismar eden kişi 8 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Fiil sarkıntılık düzeyinde kalmışsa ceza 3 yıldan 8 yıla kadar hapistir.

Kanun, 15 yaşını tamamlamamış veya tamamlamış olmakla birlikte fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranışı bu kapsamda ele alır. Diğer 15–18 yaş grubundaki çocuklarda ise cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayanan cinsel davranışlar TCK m.103 kapsamında değerlendirilir. Bu yaş grubunda rızaya dayalı olduğu ileri sürülen cinsel ilişki iddiası varsa TCK m.104 ayrıca incelenir.

Mağdur 12 yaşını tamamlamamışsa verilecek ceza, istismar hâlinde 10 yıldan; sarkıntılık düzeyindeki fiilde 5 yıldan az olamaz. Fiilin vücuda organ veya başka bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi hâlinde ceza 16 yıldan az olamaz; mağdur 12 yaşını tamamlamamışsa alt sınır 18 yıldır.

Suçun üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımı tarafından ya da üvey baba, üvey anne, üvey kardeş veya evlat edinen tarafından işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Failin aynı zamanda vasi, öğretmen, bakıcı, koruyucu aile, sağlık çalışanı veya koruma ve gözetim yükümlüsü olması da nitelikli hâl oluşturabilir.

Çocuk istismarı dosyalarında ceza hesabı birden fazla artırım ve alt sınır içerebilir. Bu nedenle yalnızca temel ceza aralığına bakılarak sonuç ceza hesaplanamaz.

Yetişkine Karşı Akraba Tarafından Cinsel Saldırı

Yetişkin bir kişinin vücut dokunulmazlığının cinsel davranışlarla ihlal edilmesi TCK m.102’deki cinsel saldırı suçunu oluşturabilir. Temel hâlin cezası 5 yıldan 10 yıla kadar hapistir. Davranış sarkıntılık düzeyinde kalmışsa 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası uygulanır.

Fiilin vücuda organ veya başka bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi hâlinde ceza 12 yıldan 18 yıla kadar hapistir. Suç üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımlığı içindeki kişiye karşı ya da üvey anne, üvey baba, üvey kardeş, evlat edinen veya evlatlık tarafından işlenmişse ceza yarı oranında artırılır.

Eşler arasında gerçekleşen cinsel davranışlar da rıza bulunmadığında suç oluşturabilir. Evlilik, cinsel davranışlara sürekli ve sınırsız rıza verildiği anlamına gelmez. Bununla birlikte eşler arasındaki bazı cinsel saldırı biçimlerinde kanun özel şikâyet koşulu öngördüğünden olay ayrıca değerlendirilmelidir.

Bedensel Temas Yoksa Hangi Suç Oluşur?

Akrabanın cinsel amaçlı söz, mesaj, görüntü, işaret veya teşhir yoluyla kişiyi rahatsız etmesi ancak bedensel temasta bulunmaması hâlinde cinsel taciz suçu gündeme gelebilir.

Telefon, WhatsApp, Instagram veya başka bir elektronik haberleşme aracının sağladığı kolaylıktan yararlanılması TCK m.105 kapsamında cezanın yarı oranında artırılmasına neden olabilir. Mağdur çocuksa temel ceza da yetişkin mağdurdan farklıdır.

Bedensel temasın bulunup bulunmadığı, temasın cinsel amaç taşıyıp taşımadığı ve davranışın çocuk üzerinde bıraktığı etki suç vasfını değiştirebilir. Bu nedenle olayın “mesaj”, “şaka” veya “dokunma” şeklinde adlandırılması tek başına yeterli değildir.

Şikâyet Süresi ve Şikâyetten Vazgeçme

Çocuğun cinsel istismarı kural olarak şikâyete bağlı değildir. Savcılık olaydan haberdar olduğunda resen soruşturma yürütür. Kanunda yalnızca sarkıntılık düzeyinde kalan fiilin failinin de çocuk olması durumu için özel bir şikâyet kuralı bulunmaktadır.

Yetişkin mağdura karşı cinsel saldırının temel hâli mağdurun şikâyetine bağlıdır. Şikâyet süresi, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır. Akrabalık nedeniyle nitelikli hâlin veya daha ağır bir suç biçiminin bulunması takip rejimini değiştirebilir.

Aile Şikâyetten Vazgeçerse Dosya Kapanır mı?

Çocuk mağdura karşı işlenen ve resen takip edilen cinsel istismar suçunda anne, baba veya başka bir yakının “şikâyetçi değiliz” demesi dosyayı kapatmaz. Mağdurun veya ailenin sonradan şikâyetten vazgeçmesi de savcılığın delilleri toplamasına ve kamu davasının sürmesine engel olmaz.

Şikâyete bağlı yetişkin dosyalarında vazgeçme hukuki sonuç doğurabilir. Ancak tehdit, baskı veya ekonomik bağımlılık nedeniyle alınan vazgeçme beyanı ile resen takip edilen başka suçların bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir. Fail veya aile üyeleri tarafından yapılan baskı, tehdit ya da delil yok etme davranışları yetkili makamlara bildirilmelidir.

Cinsel İstismar Nereye Bildirilir?

Başvuru için olayın gerçekleştiği yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına, herhangi bir polis merkezine veya jandarma birimine gidilebilir. Acil tehlike varsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Sosyal destek ve yönlendirme için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 hattına ulaşılabilir.

Çocuk mağdur bakımından il veya ilçe Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü de bilgilendirilebilir. Okul yönetimi, rehber öğretmen, doktor veya başka bir kamu görevlisi olaydan haberdar olduğunda kanuni bildirim yükümlülüğü gündeme gelebilir. Sağlık mesleği mensupları için de ayrıca bildirim hükümleri bulunur.

Başvuru sırasında şu bilgilerin mümkün olduğunca somut biçimde aktarılması yararlıdır:

• Olayın yaklaşık tarihi ve gerçekleştiği yer
• Fail ile mağdur arasındaki akrabalık ve aynı evde yaşama durumu
• Devam eden tehlike, tehdit veya baskı bulunup bulunmadığı
• Mağdurun yaşı ve özel koruma ihtiyacı
• Mevcut mesajlar, tanıklar, sağlık kayıtları ve diğer deliller
• Yaklaşmama, barınma veya gizlilik gibi acil tedbir talepleri

Başvuru yapmak için olayın bütün ayrıntılarını veya bütün delilleri önceden toplamak gerekmez. Delillerin araştırılması savcılığın görevidir.

Çocuk Bir Olay Anlattığında Nasıl Davranılmalı?

Çocuğun açıklamasına verilen ilk tepki hem güvenliği hem de sonraki adli görüşmenin sağlıklı yürütülmesini etkileyebilir.

Yapılması Gerekenler

• Sakin kalın ve çocuğu dikkatle dinleyin.
• “Bunu anlatman doğruydu” ve “bu senin suçun değil” gibi güven verici ifadeler kullanın.
• Çocuğun kendiliğinden anlattığı sözleri değiştirmeden not edin.
• Çocuğun faille temasını güvenli biçimde kesin.
• Gecikmeden yetkili makamlara ve sağlık birimlerine başvurun.
• Çocuğun okul, sağlık ve psikososyal destek ihtiyaçlarının değerlendirilmesini isteyin.

Yapılmaması Gerekenler

• “Neden daha önce söylemedin” veya “emin misin” gibi suçlayıcı sorular sormayın.
• “Sana tam olarak ne yaptı” şeklinde tekrar tekrar ayrıntı istemeyin.
• Seçenek sunan veya cevabı yönlendiren sorular kullanmayın.
• Çocuğu faille yüzleştirmeyin ve aile toplantısında olayı anlattırmayın.
• Çocuğun anlatımını akrabalara veya sosyal medyaya yaymayın.
• Delil elde etmek için çocuktan faille yeniden iletişim kurmasını istemeyin.

Çocuğun yalnızca bir kez ve uzman kişilerce dinlenmesi, yaşananların tekrar tekrar anlattırılmasından kaynaklanabilecek ikincil örselenme riskini azaltır.

Çocuk İzlem Merkezi Nedir?

Çocuk İzlem Merkezleri, cinsel istismara uğradığı veya uğradığından şüphe edildiği bildirilen çocukların adli, tıbbi ve psikososyal işlemlerinin çocuk dostu bir ortamda yürütülmesini amaçlar. Merkezlerde çocuğun beyanının uzman eşliğinde alınması, gerekli muayenenin yapılması ve ilgili kurumlar arasındaki koordinasyon hedeflenir.

ÇİM’in temel amacı çocuğun farklı kurumlarda aynı olayı tekrar tekrar anlatmasını önlemek ve ikincil örselenme riskini azaltmaktır. Çocuğu ÇİM’e doğrudan götürmeye çalışmak yerine savcılık, kolluk veya sağlık biriminin yönlendirmesine göre hareket edilmesi uygun olur.

ÇİM süreci, şikâyet dilekçesinin veya avukat desteğinin yerine geçmez. Adli süreçte çocuğun üstün yararı, gizliliği ve güvenliği ayrıca korunmalıdır.

Cinsel İstismar Nasıl İspatlanır?

Aile içinde gerçekleşen olaylar çoğu zaman tanık bulunmayan ortamlarda yaşanır. Bu nedenle yalnızca kamera kaydı veya fiziksel bulgu bulunmaması olayın ispatlanamayacağı anlamına gelmez. Mahkeme, hukuka uygun biçimde elde edilen tüm delilleri birlikte değerlendirir.

Kullanılabilecek deliller şunlardır:

• Mağdurun yaşına ve gelişimine uygun yöntemle alınan beyanı
• Olayın hemen öncesini veya sonrasını gören kişilerin anlatımları
• Mağdurun olayı ilk anlattığı kişinin tanıklığı
• Mesajlar, e-postalar, sosyal medya kayıtları ve arama geçmişi
• Ses, görüntü ve konum verileri
• Sağlık ve adli muayene kayıtları
• Psikososyal değerlendirme ve uzman raporları
• Günlük, tarih notları, okul veya işyeri kayıtları
• Failin ikrarı, özür mesajı veya olayı örtbas etmeye yönelik yazışmalar
• Aynı fail hakkında başka kişilerin benzer anlatımları

Mağdur beyanı önemli bir delildir. Beyanın tutarlılığı, ayrıntıların yaşam deneyimiyle uyumu, açıklamadaki gecikmenin nedenleri, tarafların ilişkisi ve diğer destekleyici bulgular birlikte değerlendirilir. Beyan her durumda otomatik mahkûmiyet doğurmadığı gibi maddi bulgu bulunmaması da otomatik beraat nedeni değildir.

Dijital Deliller Nasıl Korunmalı?

1. Mesajları ve hesapları silmeyin.
2. Tam konuşma akışını, profil adresini, kullanıcı adını ve tarih-saat bilgisini kaydedin.
3. Özgün telefonu veya bilgisayarı fabrika ayarlarına döndürmeyin.
4. Fotoğraf, video veya ses dosyalarını yeniden düzenlemeyin.
5. Yalnızca kırpılmış ekran görüntülerine dayanmayın.
6. Başkasının hesabına izinsiz girmeyin ve şifre elde etmeye çalışmayın.
7. Silinme riski bulunan içerikler için hukuka uygun tespit yöntemlerini değerlendirin.

Delil elde etme amacı hukuka aykırı erişimi veya kişisel verilerin herkese açıklanmasını haklı hâle getirmez. İçerikleri sosyal medyada yayımlamak mağdurun gizliliğine zarar verebilir ve ayrıca hukuki sorun doğurabilir.

Adli Muayene ve Sağlık Desteği

Yakın zamanda gerçekleşen bir olayda sağlık kuruluşuna gecikmeden başvurulması hem mağdurun sağlığı hem de adli bulguların korunması bakımından önemlidir. Mümkünse muayene öncesinde yıkanmamak, kıyafetleri yıkamamak ve olayla ilişkili eşyaları korumak yararlı olabilir. Ancak bunların yapılmış olması sağlık veya adli başvurudan vazgeçme nedeni değildir.

Muayene, travma konusunda eğitimli sağlık personeli tarafından mahremiyet ve bilgilendirilmiş onam ilkelerine uygun yürütülmelidir. Gebelik riski, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, fiziksel yaralanmalar ve psikolojik destek ihtiyacı sağlık profesyonellerince değerlendirilir.

Çocuklarda muayene ve beyan alma sürecinin uzman merkezler üzerinden koordine edilmesi gerekir. Çocuğun aile tarafından tekrar tekrar farklı hekimlere götürülmesi veya olayın ayrıntılarını anlatmaya zorlanması ikincil örselenmeye yol açabilir.

6284 Sayılı Kanun Kapsamındaki Tedbirler

Aile içinde gerçekleşen cinsel şiddet olaylarında ceza soruşturması beklenmeden 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirler istenebilir. Koruyucu tedbir kararı için şiddetin gerçekleştiğine ilişkin delil veya belge aranmaz.

Somut olaya göre şu tedbirler gündeme gelebilir:

• Failin ortak konuttan uzaklaştırılması
• Mağdura, konuta, okula veya işyerine yaklaşmama
• Telefon, mesaj, sosyal medya veya üçüncü kişiler aracılığıyla iletişim kurmama
• Geçici koruma sağlanması
• Uygun barınma yeri temin edilmesi
• Adres ve kimlik bilgilerinin gizli tutulması
• Çocukla kişisel ilişkinin sınırlandırılması veya kaldırılması
• Silahın kolluğa teslim edilmesi
• Sağlık, danışmanlık ve sosyal destek hizmetlerine yönlendirme

Tedbir kararı ceza mahkûmiyeti değildir. Amacı devam eden şiddeti ve tehlikeyi önlemektir. Tedbirin ihlali hâlinde zorlama hapsi uygulanması gündeme gelebilir. Aile hukuku ve ceza süreci birlikte değerlendirilmelidir.

Soruşturma ve Yargılama Süreci

Bildirim üzerine Cumhuriyet savcısı delillerin toplanmasını, mağdur ve şüpheli beyanlarının alınmasını, sağlık ve dijital incelemelerin yapılmasını sağlar. Çocuk mağdurun beyanı mümkün olduğunca uzman eşliğinde ve özel ortamda alınır.

TCK m.103 kapsamındaki çocuk cinsel istismarı davaları, ceza sınırları nedeniyle kural olarak ağır ceza mahkemesinde görülür. Yetişkine yönelik cinsel saldırıda görevli mahkeme de fiilin biçimine ve ceza sınırına göre belirlenir.

Ceza soruşturması ve kovuşturması sırasında mağdur veya katılan vekili şu işlemleri takip edebilir:

• Koruma ve uzaklaştırma tedbirlerinin talep edilmesi
• Kamera, HTS, dijital kayıt ve sağlık belgesi gibi delillerin toplanması
• Çocuğun uygun ortamda ve mümkün olduğunca bir kez dinlenmesi
• Tutuklama veya adli kontrol kararlarına ilişkin talepler
• İddianamenin ve bilirkişi raporlarının incelenmesi
• Duruşmalara katılma ve kanun yollarına başvurma

Mağdurun çocuk, sağır veya dilsiz olması ya da kendisini savunamayacak derecede engelinin bulunması hâlinde zorunlu vekil görevlendirilmesi gündeme gelir. Diğer mağdurlar bakımından da CMK’daki koşullarla barodan avukat görevlendirilmesi istenebilir.

Aile Baskısı ve Tehdit Varsa Ne Yapılmalı?

Failin aileden olması, mağdur üzerinde ekonomik, duygusal veya fiziksel baskı kurulmasını kolaylaştırabilir. “Aile dağılmasın”, “kimseye söyleme”, “sana inanmazlar” veya “şikâyeti geri çek” şeklindeki baskılar ayrıca kayıt altına alınmalı ve savcılığa bildirilmelidir.

Mağdurun güvenliği tehlikedeyse faille aynı evde kalmaya zorlanmaması gerekir. Yaklaşmama ve iletişim yasağının yanında adres gizliliği, geçici barınma ve koruma talepleri sunulabilir. Tanıklara veya mağdura yönelik tehdit, delilleri yok etme ve ifadeyi değiştirmeye zorlama davranışları ayrı suç ve koruma tedbiri değerlendirmesine yol açabilir.

Çocuk mağdurun kanuni temsilcisi ile çıkar çatışması bulunuyorsa çocuğun haklarının bağımsız biçimde korunması için kayyım veya vekil görevlendirilmesi gibi tedbirler gündeme gelebilir.

Delil Yoksa veya Olay Yıllar Önce Yaşandıysa Başvuru Yapılabilir mi?

Evet. Olayın üzerinden zaman geçmesi veya fiziksel delil bulunmaması başvuruyu kendiliğinden engellemez. Aile içi istismarda mağdurun korku, bağımlılık, tehdit, utanç veya çocukluk yaşı nedeniyle olayı geç açıklaması mümkündür. Açıklamadaki gecikme bütün koşullarla birlikte değerlendirilir.

Yıllar önceki olaylarda şu kaynaklar önem kazanabilir:

• Mağdurun olayı daha önce anlattığı kişilerin beyanları
• Eski mesajlar, e-postalar, günlükler ve fotoğraflar
• Sağlık, okul veya psikolojik destek kayıtları
• Failin sonraki yazışmaları veya ikrar niteliğindeki ifadeleri
• Benzer olaylara ilişkin başka mağdur veya tanık anlatımları

Dava zamanaşımı suçun türüne, ceza sınırına, suç tarihine ve mağdurun yaşına göre hesaplanır. TCK m.66’da çocuklara karşı üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu bulunan kişilerce işlenen suçlar için sürenin çocuğun 18 yaşını tamamladığı tarihten itibaren başlamasına ilişkin özel kural vardır. Bu nedenle internetten bulunan genel bir süreye dayanarak başvurudan vazgeçilmemelidir.

Cinsel İstismar Nedeniyle Manevi Tazminat

Cinsel istismar veya cinsel saldırı, mağdurun beden bütünlüğünü ve kişilik haklarını ihlal eder. Türk Borçlar Kanunu m.49 ve m.58 kapsamında failden maddi ve manevi tazminat istenebilir.

Tedavi, terapi, çalışma gücü kaybı, eğitim veya iş hayatındaki aksama gibi ekonomik zararlar maddi tazminat kapsamında değerlendirilebilir. Yaşanan acı, korku, itibar ve özel hayat ihlali ise manevi tazminat talebine konu olabilir.

Ceza davası ile tazminat davasının amaçları ve süreleri farklıdır. Ceza dosyasındaki deliller hukuk davasında kullanılabilse de tazminat talebi ayrıca ileri sürülmelidir. Süre ve sorumluluk değerlendirmesi için tazminat hukuku kapsamında dosya özelinde inceleme gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Akraba tarafından cinsel istismara uğradım, ilk ne yapmalıyım?

Acil tehlike varsa güvenli bir yere geçin ve 112’yi arayın. Savcılığa, polise veya jandarmaya başvurun; sağlık desteğini geciktirmeyin. Mesajları, arama kayıtlarını, kıyafetleri ve ilgili diğer delilleri koruyun. Faille tek başınıza yüzleşmeyin ve delil elde etmek amacıyla yeniden iletişim kurmaya çalışmayın.

Aile içi cinsel istismar hangi suçu oluşturur?

Mağdur 15 yaşından küçükse veya algılama yeteneği gelişmemişse TCK m.103 gündeme gelir. Diğer 15–18 yaş grubunda cebir, tehdit, hile ve iradeyi etkileyen nedenler incelenir; TCK m.104 de söz konusu olabilir. Yetişkin mağdurda temas varsa TCK m.102, temas yoksa TCK m.105 değerlendirilebilir.

Ensest ilişki Türk hukukunda suç mudur?

Türk Ceza Kanunu’nda “ensest” adıyla bağımsız suç yoktur. Ancak çocuk, rıza göstermeyen yetişkin veya iradesi sakatlanmış kişiyle ilgili cinsel davranışlar TCK m.102 veya m.103 kapsamında ağır suç oluşturabilir. Belirli akrabalık ilişkileri cezayı artırır. Yetişkinlerin geçerli rızasına dayanan durumlar ayrı değerlendirilir.

Kuzen tarafından cinsel istismar cezası artar mı?

Kuzen dördüncü derece kan hısmıdır; TCK m.102 ve m.103’teki “üçüncü derece dâhil hısımlık” artırımı yalnızca kuzenlik nedeniyle uygulanmayabilir. Ancak fiil yine cinsel saldırı veya çocuk cinsel istismarı suçudur. Failin bakım, gözetim, eğitim ya da nüfuz ilişkisi varsa başka nitelikli hâller uygulanabilir.

Çocuğa karşı cinsel istismar şikâyete bağlı mı?

Kural olarak hayır. Savcılık olaydan haberdar olduğunda resen soruşturma yürütür. Ailenin şikâyetçi olmaması veya sonradan vazgeçmesi dosyayı otomatik olarak kapatmaz. Yalnızca sarkıntılık düzeyinde kalan fiilin failinin çocuk olması hâlinde kanunda özel bir şikâyet düzenlemesi bulunmaktadır.

Çocuk istismarını kim şikâyet edebilir?

Olayı öğrenen veya şüphelenen kişi savcılığa, polise ya da jandarmaya bildirimde bulunabilir. Bildirim için mutlaka anne veya babanın başvurması gerekmez. Kamu görevlileri ve sağlık çalışanlarının belirli durumlarda özel bildirim yükümlülükleri vardır. Acil riskte 112, sosyal yönlendirme için ALO 183 aranabilir.

Aile şikâyetten vazgeçerse dava düşer mi?

Çocuğun cinsel istismarı ve resen takip edilen nitelikli cinsel saldırı dosyalarında hayır. Ailenin veya mağdurun vazgeçmesi soruşturmayı kendiliğinden sona erdirmez. Yetişkin mağdura karşı şikâyete bağlı basit cinsel saldırıda vazgeçme sonuç doğurabilir. Baskı veya tehdit varsa ayrıca bildirilmelidir.

Çocuğa olay hakkında soru sorulmalı mı?

Çocuğun kendiliğinden anlatmasına izin verilmeli; yönlendirici, ayrıntılı ve tekrar eden sorular sorulmamalıdır. Çocuk faille yüzleştirilmemeli ve aile üyelerinin yanında olayı yeniden anlatmaya zorlanmamalıdır. Beyanın uzman tarafından çocuk dostu ortamda alınması, ikincil örselenme ve anlatımın etkilenmesi riskini azaltır.

Cinsel istismar nasıl ispatlanır?

Mağdur beyanı, mesajlar, tanıklar, sağlık kayıtları, adli muayene, dijital veriler, okul veya işyeri kayıtları ve uzman raporları birlikte değerlendirilebilir. Kamera veya fiziksel bulgu bulunmaması suçun işlenmediğini göstermez. Delillerin hukuka uygun elde edilmesi ve özgün hâlinin korunması gerekir.

Olaydan sonra yıkandım, yine de hastaneye gitmeli miyim?

Evet. Yıkanmak, kıyafet değiştirmek veya zaman geçmesi sağlık ve adli başvuruya engel değildir. Bazı fiziksel deliller etkilenmiş olabilir; ancak muayene mağdurun sağlığı, tedavi ihtiyacı, başka bulgular ve kayıt oluşturulması bakımından önemini korur. Başvuruyu geciktirmemek gerekir.

Yıllar önce yaşanan cinsel istismar şikâyet edilebilir mi?

Başvuru yapılabilir. Zamanaşımı; suçun türü, ceza sınırı, suç tarihi, failin sıfatı ve mağdurun yaşı dikkate alınarak hesaplanır. Çocuğa karşı üstsoy veya üzerinde hüküm ve nüfuz sahibi kişilerce işlenen suçlarda sürenin başlangıcına ilişkin özel kural bulunur. Dosya incelenmeden “süre geçti” sonucuna varılmamalıdır.

Cinsel istismar mağduru koruma kararı alabilir mi?

Evet. Aile içi cinsel şiddet olaylarında 6284 sayılı Kanun kapsamında yaklaşmama, iletişim kurmama, konuttan uzaklaştırma, geçici koruma, barınma ve adres gizliliği gibi tedbirler istenebilir. Koruyucu tedbir kararı verilmesi için şiddete ilişkin delil veya belge aranmaz.

Cinsel istismar nedeniyle tazminat istenebilir mi?

Evet. Kişilik haklarının ve beden bütünlüğünün ihlali nedeniyle maddi ve manevi tazminat talep edilebilir. Tedavi ve terapi giderleri, çalışma veya eğitim hayatındaki kayıplar ile yaşanan manevi zarar değerlendirilebilir. Ceza davası tazminatı kendiliğinden sağlamaz; ayrı talep ve süre değerlendirmesi gerekir.

Akraba tarafından gerçekleştirilen cinsel istismar veya cinsel saldırı, aile içinde kalması gereken özel bir mesele değildir. Mağdur çocuksa TCK m.103, yetişkinse fiilin niteliğine göre TCK m.102; bedensel temas bulunmuyorsa TCK m.105 uygulanabilir. Belirli akrabalık ve nüfuz ilişkileri cezayı artırır.

Öncelik mağdurun failden uzaklaştırılması, acil güvenliğin sağlanması, sağlık desteği ve delillerin korunmasıdır. Çocuk tekrar tekrar sorgulanmamalı; adli ve tıbbi işlemler uzman birimler üzerinden yürütülmelidir. Resen takip edilen suçlarda ailenin şikâyetten vazgeçmesi süreci otomatik olarak sona erdirmez.

Somut olayın suç vasfı, şikâyet koşulu, koruma tedbirleri ve delil talepleri için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.